Από την προσωπική δοκιμασία στην ευθύνη για τους άλλους - Ο Γιάννης Φωτεινός μιλά στον «Ε.Κ.»

Της Γιάννας Κατσαγεωργη - www.ekirikas.com

Για τον Γιάννη Φωτεινό, η στιγμή αυτή ήρθε τον Μάιο του 2024, στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης. Ο γιος του, Χρήστος, μόλις τριάντα ετών τότε, κατέρρευσε ξαφνικά στη διάρκεια ενός οικογενειακού ταξιδιού. Μια εγκεφαλική αιμορραγία, αποτέλεσμα ρήξης αρτηριοφλεβικής δυσπλασίας, άλλαξε μέσα σε λίγα λεπτά τη ζωή μιας ολόκληρης οικογένειας. Στο Νοσοκομείο Mount Sinai, ο νευροχειρουργός Christopher Kellner, διευθυντής του Κέντρου Αγγειακών Εγκεφαλικών Παθήσεων, ανέλαβε την επέμβαση. Από εκεί και πέρα άρχισε ένας δύσκολος και μακρύς αγώνας αποκατάστασης, με την οικογένεια να μαθαίνει καθημερινά πόσο εύθραυστη μπορεί να είναι η ανθρώπινη ζωή και πόση δύναμη απαιτεί η προσπάθεια να την ξανακερδίσεις.

Ο Γιάννης Φωτεινός είχε περάσει μεγάλο μέρος της ζωής του δημιουργώντας, οργανώνοντας και αναπτύσσοντας επιχειρήσεις. Το 1994 ίδρυσε τη SALFO & Associates, την οποία οδήγησε σε μια ευρύτερη διεθνή παρουσία στον χώρο των συμβουλευτικών υπηρεσιών μηχανικού και της διαχείρισης έργων. Είχε μάθει να σχεδιάζει, να συντονίζει ανθρώπους και να αναζητά λύσεις. Η περιπέτεια του γιου του, όμως, τον έφερε σε έναν διαφορετικό κόσμο, όπου η γνώση δεν είναι απλώς ένα εργαλείο προόδου, αλλά μπορεί να γίνει ζήτημα ζωής. Εκεί όπου μια οικογένεια αναζητά απαντήσεις, χρειάζεται να καταλάβει μια δύσκολη διάγνωση και προσπαθεί να βρει τον δρόμο της μέσα σε μια πραγματικότητα που δεν είχε ποτέ φανταστεί. Μέσα από αυτή την εμπειρία γεννήθηκε μια σκέψη που σταδιακά έγινε απόφαση: η δοκιμασία της οικογένειας να μην παραμείνει μόνο μια προσωπική ιστορία. Τον Μάιο του 2026 ανακοινώθηκε η ίδρυση του Ινστιτούτου Νευροαγγειακής Καινοτομίας, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που φιλοδοξεί να συμβάλει στην ενημέρωση και την πρόληψη, να ενισχύσει την έρευνα και τη σύνδεσή της με την κλινική πράξη, να υποστηρίξει την πρόσβαση σε σύγχρονο ιατρικό εξοπλισμό και να δημιουργήσει ευκαιρίες εκπαίδευσης για νέους επιστήμονες.

Γύρω από αυτή την προσπάθεια συσπειρώθηκαν επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου είναι ο Σπύρος Καραδήμας, επίκουρος καθηγητής Νευροχειρουργικής στο Πανεπιστήμιο Stanford. Συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο Γιώργος Στράντζαλης και ο Αριστοτέλης Καλύβας από το ΕΚΠΑ, οι καθηγητές Νευρολογίας Γιώργος Τσιβγούλης και Νίκος Σκαρμέας, καθώς και οι καθηγητές Καρδιολογίας Γιώργος Ντάγγας και Σταμάτης Λεράκης από το Mount Sinai. Η φιλοδοξία είναι να συνδεθούν η επιστημονική γνώση, οι νοσοκομειακές ανάγκες και η κοινωνική προσφορά, ώστε η πρόοδος της ιατρικής να μεταφράζεται σε ουσιαστικότερη φροντίδα για τους ασθενείς.

Και μέσα σε αυτή τη νέα διαδρομή, υπάρχει κάτι που παραμένει πάνω απ’ όλα προσωπικό: η πορεία του Χρήστου. Τον Σεπτέμβριο του 2026 επέστρεψε στην Ελλάδα και συνέχισε την αποκατάστασή του σε ελληνικό νοσοκομείο. Η κατάστασή του παρουσίαζε σταθερή βελτίωση. Είχε αρχίσει να επικοινωνεί με τους δικούς του με νεύματα, ενώ η δύναμη και η επιμονή του έδιναν στην οικογένεια λόγους να κοιτάζει το μέλλον με περισσότερη αισιοδοξία. Ο δρόμος παρέμενε μακρύς, αλλά κάθε μικρό βήμα είχε πλέον τη δική του ξεχωριστή σημασία. Η δοκιμασία αυτή έφερε την οικογένεια πιο κοντά και της επέτρεψε να δουν με διαφορετική ματιά τις ανάγκες άλλων ανθρώπων που φροντίζουν τους δικούς τους, συχνά χωρίς επαρκή μέσα και υποστήριξη. Γιατί πίσω από κάθε σοβαρή ασθένεια δεν βρίσκεται μόνο ένας ασθενής. Βρίσκονται γονείς, παιδιά, αδέλφια και άνθρωποι που μαθαίνουν από την αρχή τι σημαίνει φροντίδα, υπομονή και αντοχή.

Ο Γιάννης Φωτεινός δεν είναι γιατρός. Είναι ένας πατέρας που γνώρισε την αγωνία από κοντά και αποφάσισε να αξιοποιήσει την εμπειρία του για να στηρίξει μια προσπάθεια που αφορά και άλλους. Το Ινστιτούτο δεν μπορεί να αναιρέσει όσα συνέβησαν στην οικογένειά του. Μπορεί, όμως, να συμβάλει ώστε η ενημέρωση να φτάνει σε περισσότερους ανθρώπους, η έρευνα να ενισχύεται και οι ασθενείς να έχουν περισσότερες δυνατότητες φροντίδας και αποκατάστασης. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Γιάννης Φωτεινός μιλά για την περιπέτεια που άλλαξε τη ζωή του, για όσα έμαθε μέσα από αυτήν και για την απόφασή του να μετατρέψει την προσωπική δοκιμασία σε μια ευρύτερη πράξη προσφοράς. Γιατί, ορισμένες φορές, η δύναμη μιας πρωτοβουλίας δεν βρίσκεται μόνο σε όσα φιλοδοξεί να αλλάξει, αλλά και στον λόγο για τον οποίο γεννήθηκε: στην επιθυμία κανένας άλλος άνθρωπος και καμία άλλη οικογένεια να μη νιώσουν μόνοι μπροστά σε μια ανάλογη δοκιμασία.

Κύριε Φωτεινέ, το Ινστιτούτο Νευροαγγειακής Καινοτομίας δημιουργήθηκε μέσα από μια πολύ προσωπική και δύσκολη εμπειρία της οικογένειάς σας. Πώς μετατράπηκε αυτή η εμπειρία σε μια ευρύτερη αποστολή, με στόχο να βοηθηθούν άνθρωποι και οικογένειες που αντιμετωπίζουν νευροαγγειακές παθήσεις;

Όταν μια σοβαρή δοκιμασία υγείας χτυπά την πόρτα της οικογένειάς σου, ο κόσμος σου αλλάζει σε μια στιγμή. Ως πατέρας και ως άνθρωπος, χωρίς να έχω ιατρικές γνώσεις, βρέθηκα αντιμέτωπος με τον τρόμο, την αγωνία και το τεράστιο κενό πληροφόρησης που συνοδεύει τις νευροαγγειακές παθήσεις. Μέσα από αυτή τη δύσκολη διαδρομή γεννήθηκε μια βαθιά εσωτερική ανάγκη: η προσωπική δοκιμασία να μη μείνει απλώς ένας πόνος, αλλά να μετατραπεί σε κίνηση αρωγής και κοινωνικής προσφοράς.
Έτσι ιδρύθηκε το 2026 το Ινστιτούτο Νευροαγγειακής Καινοτομίας, ως ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός. Ο δικός μου ρόλος δεν είναι να ασκήσω ιατρική, αλλά να είμαι ο οργανωτής και εμψυχωτής του εγχειρήματος που επιδιώκει να λειτουργήσει καταλυτικά. Στόχος μου είναι να ενώσω την επιστημονική κοινότητα, τον επιχειρηματικό κόσμο και την κοινωνία, ώστε καμία άλλη οικογένεια να μη νιώσει μόνη ή αβοήθητη σε μία αντίστοιχη διαδρομή.

Το Ινστιτούτο έχει ως βασικό του στόχο να συνδέσει την επιστημονική έρευνα με την πραγματική κλινική πράξη. Τι θεωρείτε ότι λείπει σήμερα από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι νευροαγγειακές παθήσεις και πού μπορεί να κάνει τη διαφορά το Ινστιτούτο;

Βλέποντας τα πράγματα ως διοικητικό στέλεχος και παρατηρητής, διαπιστώνει κανείς σημαντικά δομικά κενά: έλλειψη συστηματικής ενημέρωσης του κοινού, ελλείμματα σε σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό στα δημόσια νοσοκομεία και απουσία συντονισμένου μακροπρόθεσμου σχεδιασμού. Η επιστημονική γνώση παγκοσμίως εξελίσσεται ραγδαία, αλλά συχνά αργεί να φτάσει στον καθημερινό ασθενή στην Ελλάδα. Και ακριβώς γι’ αυτό το Ινστιτούτο φιλοδοξεί να μετριάσει τα λειτουργικά κενά και αν είναι δυνατόν να τα εξαλείψει.
Το Ινστιτούτο έρχεται να λειτουργήσει ακριβώς ως γέφυρα. Χωρίς να διαχειριζόμαστε οι ίδιοι οικονομικούς πόρους, προσελκύουμε και προωθούμε χορηγίες και δωρεές από τον ιδιωτικό τομέα προς τα πανεπιστημιακά νοσοκομεία και ερευνητικά κέντρα. Στόχος μας είναι η προμήθεια εξοπλισμού αιχμής όπως οι ψηφιακοί αγγειογράφοι και η ενίσχυση της έρευνας, ώστε η επιστημονική καινοτομία να μεταφράζεται άμεσα σε καλύτερη νοσηλεία και θεραπεία.

Μιλάτε ιδιαίτερα για τις εγκεφαλικές αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες (AVMs) και τα αιμορραγικά εγκεφαλικά επεισόδια. Πόσο σημαντική είναι η έγκαιρη ενημέρωση και πρόληψη και τι θα θέλατε να γνωρίζει κάθε οικογένεια γι’ αυτές τις παθήσεις;

Μελετώντας αυτά τα δεδομένα μαζί με την επιστημονική μας ομάδα, συνειδητοποίησα πόσο ύπουλες είναι αυτές οι παθήσεις. Οι αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες (AVM) επηρεάζουν περίπου 1 στα 100.000 άτομα κυρίως νέους ανθρώπους – και στο 50% των περιπτώσεων η πρώτη εκδήλωση είναι μια αιφνίδια εγκεφαλική αιμορραγία. Παράλληλα, στην Ελλάδα καταγράφονται ετησίως περίπου 1.000 περιστατικά διαρραγέντος ανευρύσματος.
Αυτό που θέλω να γνωρίζει κάθε οικογένεια είναι ότι η άγνοια γεννά τον φόβο, ενώ η ενημέρωση σώζει ζωές. Ο προληπτικός έλεγχος, η έγκαιρη παρέμβαση και η αναγνώριση των συμπτωμάτων μπορούν να αποτρέψουν μόνιμες αναπηρίες ή την απώλεια ζωής. Αποστολή μας είναι να φέρουμε αυτή τη γνώση με απλά λόγια σε κάθε σπίτι.
Ένας από τους πυλώνες του Ινστιτούτου είναι η καινοτομία. Πώς μπορεί η νέα επιστημονική γνώση και η σύγχρονη τεχνολογία να μεταφραστούν σε καλύτερη διάγνωση, θεραπεία και τελικά σε καλύτερη ποιότητα ζωής για τους ασθενείς;
Για εμάς, καινοτομία σημαίνει ταχύτητα και προσβασιμότητα. Σημαίνει ότι ένας γιατρός σε ένα δημόσιο νοσοκομείο έχει στα χέρια του τα πιο εξελιγμένα διαγνωστικά εργαλεία, όπως οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι και οι ψηφιακοί αγγειογράφοι.
Όταν η τεχνολογία επιτρέπει τη γρήγορη και ακριβή διάγνωση μιας AVM ή ενός ανευρύσματος, ο χειρουργός μπορεί να επέμβει με μεγαλύτερη ασφάλεια. Αυτό πρακτικά μεταφράζεται στο ότι ένας νέος άνθρωπος μπορεί να επιστρέψει υγιής στην οικογένειά του, την εργασία του και την καθημερινότητά του χωρίς αναπηρίες.

Το Επιστημονικό Συμβούλιο του Ινστιτούτου περιλαμβάνει διακεκριμένους γιατρούς από κορυφαία αμερικανικά και ελληνικά πανεπιστημιακά ιδρύματα, μεταξύ άλλων το Stanford, το Mount Sinai και το ΕΚΠΑ. Πόσο σημαντική είναι αυτή η διεθνής συνεργασία για την αποστολή του Ινστιτούτου;

Αυτή η διεθνής συμπόρευση είναι η «καρδιά» και η επιστημονική εγγύηση του Ινστιτούτου μας. Ως πρόεδρος, πρώτη μου μερίμνα ήταν να πλαισιωθεί η πρωτοβουλία από τους κορυφαίους του είδους. Έχοντας ως πρόεδρο του Επιστημονικού Συμβουλίου τον Δρα Σπύρο Καραδήμα από το Πανεπιστήμιο Stanford, καθώς και διακεκριμένους καθηγητές από το Mount Sinai της Νέας Υόρκης και το ΕΚΠΑ, μεταφέρουμε την αιχμή της παγκόσμιας ιατρικής τεχνογνωσίας απευθείας στην Ελλάδα. Παράλληλα, θέτουμε τις βάσεις ώστε η χώρα μας να αναδειχθεί σε διεθνή κόμβο νευροεπιστημονικής έρευνας και εκπαίδευσης.

Το Ινστιτούτο δίνει ιδιαίτερη έμφαση όχι μόνο στη θεραπεία, αλλά και στην πρόληψη, την αποκατάσταση και την επανένταξη. Γιατί θεωρείτε σημαντικό να βλέπουμε τον ασθενή συνολικά και όχι μόνο μέσα από τη διάγνωση ή την επέμβαση;

Μια ιατρική διάγνωση ή χειρουργική επέμβαση είναι μόνο ένας σταθμός. Όταν ένας άνθρωπος υποστεί εγκεφαλική αιμορραγία, η δοκιμασία δεν τελειώνει τη στιγμή που βγαίνει από το χειρουργείο. Επηρεάζεται ολόκληρη η οικογένεια, η ψυχολογία του, η δυνατότητά του να αυτοεξυπηρετηθεί. Γι’ αυτό ο τρίτος πυλώνας του Ινστιτούτου εστιάζει στην ολιστική αποκατάσταση και την κοινωνική στήριξη. Θέλουμε να συμβάλουμε στον εκσυγχρονισμό των μονάδων αποκατάστασης, στη στήριξη των οικογενειών και στην ενδυνάμωση των επαγγελματιών Υγείας, ώστε ο ασθενής να ξανακερδίσει την ποιότητα ζωής και την αξιοπρέπειά του.

Έχετε θέσει ως όραμα ένα μέλλον στο οποίο κάθε ασθενής θα έχει πρόσβαση σε κορυφαίου επιπέδου νευροαγγειακή φροντίδα και όπου η επιστημονική καινοτομία θα μεταφέρεται άμεσα στην κλινική πράξη. Πόσο κοντά βρισκόμαστε σε αυτό το όραμα και ποια είναι τα μεγαλύτερα εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν;

Είμαστε στην αφετηρία μιας μεγάλης προσπάθειας. Τα εμπόδια είναι υπαρκτά: γραφειοκρατία, ελλείψεις σε υποδομές και ανάγκη για καλύτερο συντονισμό των φορέων Υγείας. Ωστόσο, με την ίδρυση του Ινστιτούτου το 2026 και την κινητοποίηση σπουδαίων υποστηρικτών όπως η Alpha Bank, το Ίδρυμα Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου, ο όμιλος SALFO, ο όμιλος Αλαφούζου, η Εθνική Τράπεζα, η Τράπεζα Πειραιώς, ο Ιωάννης Αλαφούζος, το Ίδρυμα Κόκκαλη, ο AKTOR, ο όμιλος Κοπελούζου, η AVAX, ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών και άλλοι αποδεικνύουν ότι υπάρχει και αυξάνεται η απαιτούμενη κινητήρια δύναμη. Όσο ενώνουμε δυνάμεις, τόσο πιο κοντά ερχόμαστε σε αυτό το όραμα.

Το Ινστιτούτο επιδιώκει να κινητοποιήσει την κοινωνία, τις δημόσιες αρχές, την επιστημονική κοινότητα, τον ιδιωτικό τομέα και τους εθελοντές. Πιστεύετε ότι στην Ελλάδα υπάρχει σήμερα η απαραίτητη συνεργασία μεταξύ αυτών των φορέων ή χρειάζεται να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε συνολικά την πρόληψη και τη φροντίδα των νευροαγγειακών παθήσεων;

Η επαγγελματική μου διαδρομή στον χώρο της διοίκησης έργων με έμαθε ότι καμία μεγάλη αλλαγή δεν επιτυγχάνεται από έναν φορέα μόνο του. Στην Ελλάδα συχνά λειτουργούσαμε σε «στεγανά». Το Ινστιτούτο έρχεται να αλλάξει αυτή τη νοοτροπία. Συνδέουμε την ακαδημαϊκή γνώση, τις δημόσιες Δομές Υγείας, τη χορηγική προσφορά των επιχειρηματικών ομίλων και την εθελοντική προσφορά των πολιτών. Η θερμή ανταπόκριση των υποστηρικτών μας αποδεικνύει ότι η ελληνική κοινωνία είναι έτοιμη να αγκαλιάσει μια διαφανή και οργανωμένη προσπάθεια.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η προσπάθεια του Ινστιτούτου να δημιουργήσει ευκαιρίες εκπαίδευσης, έρευνας και εξειδίκευσης, ακόμη και μέσω υποτροφιών σε κορυφαία ιδρύματα όπως το Stanford, το Harvard, το Mount Sinai και το Mayo Clinic. Τι σημαίνει για εσάς η επένδυση στη νέα γενιά επιστημόνων;

Η επένδυση στους νέους επιστήμονες είναι η πιο ουσιαστική παρακαταθήκη για το μέλλον της Υγείας στη χώρα μας. Θεσπίζοντας υποτροφίες για εξειδίκευση σε παγκόσμια κέντρα αιχμής, όπως το Stanford, το Harvard, το Mount Sinai και το Mayo Clinic, δίνουμε τη δυνατότητα σε νέους Έλληνες νευροχειρουργούς και νευρολόγους να εκπαιδευτούν στις πλέον προηγμένες τεχνικές. Είτε συνεργαζόμενοι με τα ελληνικά νοσοκομεία, είτε με την επιστροφή τους, αυτοί οι επιστήμονες θα φέρουν μαζί τους μια νέα κουλτούρα και τεχνογνωσία, αναβαθμίζοντας άμεσα το επίπεδο φροντίδας των Ελλήνων ασθενών.

Κλείνοντας, ποιο είναι το μήνυμα που θα θέλατε να απευθύνετε σε έναν ασθενή ή σε μια οικογένεια που βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με μια σοβαρή νευροαγγειακή πάθηση; Και τι θα θέλατε να έχει αλλάξει στον χώρο αυτό τα επόμενα δέκα χρόνια χάρη στο έργο του Ινστιτούτου;

Το μήνυμά μου σε κάθε ασθενή και σε κάθε οικογένεια είναι ένα: «Δεν είστε μόνοι». Γνωρίζουμε την αγωνία και τον φόβο σας, γιατί τους ζήσαμε. Και γι’ αυτό ακριβώς δημιουργήσαμε αυτό το Ινστιτούτο για να είμαστε δίπλα σας, να σας ενημερώνουμε και να διεκδικούμε καλύτερες υποδομές για όλους μας. Σε δέκα χρόνια από σήμερα, εύχομαι και εργάζομαι ώστε η Ελλάδα να διαθέτει συστηματικά προγράμματα πρόληψης, τα δημόσια νοσοκομεία μας να είναι εξοπλισμένα με τεχνολογία αιχμής, οι νέοι γιατροί μας να έχουν την καλύτερη διεθνή εκπαίδευση και κανένας ασθενής να μη στερείται την ολιστική φροντίδα και αποκατάσταση που δικαιούται.